Pisidia bölgesinin Roma İmparatorluk döneminde kuşkusuz en önemli şehri olan Sagalassos, Burdur ili Ağlasun ilçesinin 7 km. kuzeyinde bulunmaktadır. Sagalassos doğu - batı yönünde 5.5 km, kuzey - güney yönünde 1.5 km'lik bir alanı kaplar. Sagalassos'un hemen güneyinde bulunan verimli ovalardan biri olan Çanaklı Ovası, Sagalassos'a seramiği için toprak sağlamıştır. M.Ö. 1. yy'dan M.S. 6. yy'a kadar olan zaman içinde bu seramik yapımının Sagalassos ekonomisinde önemli bir yeri olduğu anlaşılmıştır.

Son 20 yıldan bu yana arkeolojik kazılara sahne olan Sagalassos’ta bugüne kadar önemli kamusal yapılar açığa çıkarıldı. Yapılan kazılar sonucunda gün yüzüne çıkarılan Roma hamamı, Heroon'u, Agora'sı, Neon Kütüphanesi, Antik Tiyatrosu, Antoninler Çeşmesi,Tapınakları ile kent görülmesi gereken bir yerdir.  Bunlardan Helenistik Çeşme ile Neonlar Kütüphanes’i restore edilerek 1997 yılında ziyarete sunuldu. 2010 yılında  Antoninler Çeşmesi restorasyonu yapılarak 28/08/2010 yılında törenle açılacaktır.

Roma Hamamında, Sagalassos kazılarında 2007 ve 2008 yılları içerisinde açığa çıkarılan Hadrian ve Marcus Aurelus Roma imparatorlarına ait heykel başları ve diğer bölümleri Burdur Arkeoloji Müzesinde sergilenmektedir. Heykellerin Baş, Gövde, ayaklar, bacakların bitiş noktasından hareketle  5.50 metre boyunda olduğu tahmin edilmektedir. O dönemde gövdeleri ahşaptan veya üzeri bronz kaplı idi üzerinde bronzlar alınarak eritilip farklı yerlerde kullanılmış olabilir.    Hadrian ve Marcus Aurelus (Roma imparatorlarına) ait heykeller   Burdurun ününe ün katmaktadır.

Sagalassos bu hali ile UNESCO tarafından dünya kültür mirasları geçici listesi içerisinde yer almıştır. Sagalassos Antik kenti Aphrodisias Antik kenti, Çatalhöyük Neolitik Kenti, Perge Antik kenti ve Likya Uygarlık Kentleri arasında UNESKO Dünya Mirası geçici listesinde en başta yer almıştır. (Dışişleri Bakanlığının 06.02.2009 tarihli yazısı-Kültür ve Turizm Bakanlığının 24.04.2009 tarih ve 78930 sayılı yazısı)

Kriter (ii): Kentin planı, üzerinde kuruluş olduğu teraslı yapı düşünüldüğünde oldukça çarpıcıdır. Bu teras koşulları, teknik olarak sağlam ve mümkün olduğunca düzgün olarak uygulanmasıyla avantaj olarak kullanılmış ve bu yapı ile uyumlu ve etkileyici bir anıtsal merkez yaratılmıştır.

Kriter(iii): En az bin yıllık seramik üretimi ile Sagalassos antik dönemlerindeki en uzun seramik üretim merkezidir. Alanda 2004 yılında yapılan jeofizik haritalama, önce yerel bir market, daha sonrada Doğu Akdeniz’de gerçek bir ithalat endüstrisi halinde gelmiş olan bin yıllık seramik üretimini ve en az 50 atölyenin varlığının belirlenmesini sağlamıştır. Sagalassos, Roma seramiğinin (sigillata) 5 üretim merkezinden birisidir, ancak yerel olan ve hala araştırılabilen tek merkezdir.

Sagalassos diğer kazılardan farkı kazılarla “restorasyonun”  birlikte  sürdürülmesidir.

Sonuç olarak Sagalassos, terk edildiği günden beri  küçük Asya'da belki de günümüze kadar zarar görmeden en iyi koruna gelmiş antik yerleşimlerden biridir.

Deprem sonrası binaları toprakların örtmesi şehre dönük kaçakçılığı önlemiş böylece kent daha az zarar görmüştür.  Kazının %80-90 orijinal malzemesinin olması orjinallik açısından önemlidir Binaların ayağa kalkmasıyla ziyaret sadece  antik kentte olmayacak, Ağlasun’a da ekonomik  yansıması olacaktır. Çünkü turistleri karşılama yeme içme konaklama gibi ihtiyaçlarını Ağlasun İlçemizde yapmayı planlanmaktadır.

Sagalassos bölgede yürütülen en büyük kazılardan biridir.  Ayrıca Belçikalı bir kazı ekibi tarafından Türk uzman ve işçilerin katılımı ile yürütülen bir kazıdır.

2010 yılı yazında diğer kazı ve restorasyon çalışmalarıyla birlikte butiklerin olduğu gıda pazarı (macellum)  restore çalışmaları yürütülmüş ana hatlarıyla ayağa kaldırılmıştır. Roma Hamamının güneyinde M.S. 10-30 yıllarına ait sıcaklık, soğukluk ve ılıklık bölümleri olan Anadolunun İlk hamamı ortaya çıkarılmıştır. Yukarı Agora’ya çıkan Güneybatı caddesi , Agora’yı güney batıdan giren caddeyi kesmekte olan Claudius ve Germanicus Kapısı ortaya çıkarılmıştır. Kazılara Belçika K. Leuven Üniversitesinden Prof Dr. Marc WAELKENS ve ekibi tarafından 1989 yılından beri kazı çalışmaları sürdürülmektedir.

Antoninler Çeşmesi:

1993-1995 yılları arasında Sagalassos Antik Şehrinin Yukarı Agorasının kuzeyi boyunca yapılan kazılarla ortaya çıkarılan bir anıtsal çeşme olan Antoninler çeşmesi Marcus AURALİUS Döneminde (M:S: 161-180) yıllarında 9 metre yüksekliğinde ve 28 metre boyunda inşa edilmiş olup, Yüksek mühendis Semih ERCAN ve Ebru TORUN tarafından 3500 parça birleştirilerek restore edilerek açılışa hazır hale getirilmiştir.

"SAYIN BAKANIMIZ ERTUĞRUL GÜNAY ÇEŞMESİ AÇILIŞ TÖRENİNE KATILACAKLARDIR"

    Kültür ve Turizm Bakanımız Sayın Ertuğrul GÜNAY İlimiz Ağlasun İlçesi sınırları içerisinde bulunan Sagalassos Antik Kentindeki Aygaz’ın Sponsorluğunda restorasyonu tamamlanan Antoninler Çeşmesinin açılışını yapmak üzere  28 Ağustos 2010 Cumartesi günü İlimizde olacaklardır.

    1989 yılında Burdur Müzesi ve Prof. Dr. Marc Waelkens işbirliği ile Sagalassos’ta bir kurtarma kazısı yürütülmüş, 1990 yılından itibaren ise, Prof. Dr. Marc Waelkens başkanlığında yürütülen Bakanlar Kurulu Kararlı kazı projesi haline gelen Sagalassos Antik Kentinde bulunan ve AYGAZ’ın sponsorluğunda restorasyonu tamamlanan (Roma İmparatoru Marcus Aurelius döneminde antik kente estetik bütünlük kazandırmak için yaptırılan) ANTONİNLER ÇEŞMESİ'nin açılışına, Belçika’nın Ankara Büyükelçisi Pol De Witte, Kazı Başkanı Prof. Dr. Marc Waelkens, Belçika Limburg Eyaleti Valisi Hendrik Reynders, Leuven Üniversitesi Onursal Rektörü Marc Vervenne, Belçikanın eski Ankara Büyükelçisi (Onursal Büyükelçi) Robert Vandemeulebroucke, Sagalassos Antik Kenti kazılarında yer alan bilim adamları, Belçika da bulunan Sagalassos Dostları Derneği ve Belçika’dan projeye sponsor olarak destek veren aile ve şahıslar katılacaktır. Ayrıca Bakanlığımızdan Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürü Osman Murat SÜSLÜ, AB ve Dış İlişkiler Daire Başkan Vekili Onur GÖZET ve bakanlık personelinden katılım olacaktır.

    Açılış programı ve kapsamında ilimize gelecek olan heyet Burdur Arkeoloji Müzesi ziyareti, Ağlasun Kültürel ve Doğal Miras Merkezi ziyareti, Sagalassos Antik Kenti Kazı Başkanı Prof. Dr. Marc Waelkens rehberliğinde Sagalassos gezisi, Restorasyonu tamamlanan ANTONİNLER ÇEŞMESİ’nin açılışı, Kültür ve Turizm Bakanımız Sayın Ertuğrul GÜNAY’ın konuşmaları, Sagalassos Antik Kentinde yer alan YUKARI AGORA’da Klasik Müzik Seremonisi yer almaktadır.

    Deniz seviyesinden 1700 mt. yükseklikte yer alan Sagalassos Antik Kentinde neden ANTONİNLER ÇEŞMESİ, çeşmenin tarihçesi (yaklaşık 160-M.S. 6.yy. sonları), yaklaşık 28 metre uzunluğunda Yukarı Agora’nın kuzey yakası boyunca abidevi bir çeşme olarak inşa edilmiştir. Çeşme İmparatorluk döneminin özelliklerini yansıtmakta, içindeki su kendi başına bir unsur olarak kullanılmış, çeşme elit bir çeşmeden gerçek bir hanedanlık abidesine dönüşmüştür.

    28 Ağustos 2010 tarihinde Sayın Bakanımız Ertuğrul GÜNAY tarafından açılışı yapılarak turizme kazandırılacak olan Sagalassos Antik Kenti ve ANTONİNLER ÇEŞMESİ Burdur için büyük önem arzetmektedir.

BURDUR İL KÜLTÜR VE TURİZM MÜDÜRÜNÜN DEĞERLENDİRMESİ

Burdur Arkeolojik veri açısından zengin bir il olup doğal güzellikleriyle ziyaretçilerini büyülemektedir. Sagalassos Antik Kenti ise bu kentler arasında en gözdelerindendir. Sagalassos Efesle yarışacak kapasitede bir şehir özelliğine sahiptir.  iyi tanıtılırsa eminim görenler hayran bırakan şehrin takipçileri ve ziyaretçileri artacaktır.

Antoninler çeşmesinin açılışı tanıtımı açısından katkı sağlayacaktır. Tarihte İmparatorların gözde şehri olan Sagalassos günümüzde Kültür turizmi meraklılarının gözdesi olacaktır.